Dlaczego część osób wraca do uzależnienia mimo terapii?
Wiele osób podejmuje leczenie uzależnienia z ogromną motywacją. Uczą się mechanizmów choroby, uczestniczą w psychoterapii i chcą zmienić swoje życie. Mimo to u części pacjentów dochodzi do nawrotów.
Jedną z możliwych przyczyn może być nierozpoznane ADHD, które przez lata pozostaje niezdiagnozowane, szczególnie u osób dorosłych.
Jak ADHD utrudnia terapię?
Objawy ADHD mogą wpływać na przebieg terapii na wiele sposobów. Najczęściej dotyczą:
trudności z koncentracją podczas sesji terapeutycznych,
problemów z pamiętaniem zaleceń i wykonywaniem zadań między spotkaniami,
impulsywnego reagowania na stres,
trudności z regulacją emocji,
poszukiwania natychmiastowej ulgi w napięciu.
Z zewnątrz może to wyglądać jak brak zaangażowania lub motywacji, choć w rzeczywistości wynika z neurobiologii ADHD.
ADHD i ryzyko nawrotów
Osoby z ADHD częściej doświadczają impulsywności oraz trudności z odraczaniem gratyfikacji. W sytuacjach silnego stresu lub napięcia łatwiej mogą wrócić do zachowań, które wcześniej przynosiły szybką ulgę – takich jak alkohol, narkotyki czy hazard.
Dlatego leczenie wyłącznie uzależnienia, bez rozpoznania współistniejącego ADHD, nie zawsze przynosi oczekiwane efekty.
Dlaczego diagnoza ma znaczenie?
Coraz więcej specjalistów podkreśla, że u osób z uzależnieniem warto przeprowadzać diagnostykę ADHD, zwłaszcza gdy:
problemy rozpoczęły się już w dzieciństwie,
występują trudności z organizacją i koncentracją,
nawroty pojawiają się mimo dużej motywacji do leczenia,
pacjent opisuje przewlekłe poczucie chaosu i impulsywności.
Wczesne rozpoznanie pozwala lepiej dopasować plan terapeutyczny.
Leczenie obu zaburzeń jednocześnie
Najlepsze efekty przynosi kompleksowe podejście obejmujące zarówno terapię uzależnienia, jak i leczenie ADHD.
Może ono obejmować:
profesjonalną diagnozę ADHD,
psychoedukację,
psychoterapię,
trening umiejętności radzenia sobie z emocjami,
farmakoterapię, jeśli istnieją wskazania medyczne.
Takie podejście zwiększa szanse na trwałe utrzymanie abstynencji oraz poprawę jakości życia.
Podsumowanie
Nierozpoznane ADHD nie oznacza, że terapia uzależnień jest skazana na niepowodzenie. Oznacza jednak, że część trudności może wynikać z niezdiagnozowanego zaburzenia neurorozwojowego.
Dlatego coraz więcej ekspertów zwraca uwagę na potrzebę diagnostyki ADHD u osób leczących się z powodu uzależnień. Trafna diagnoza może zmienić sposób leczenia i znacząco zwiększyć jego skuteczność.
Czytaj więcej
van Emmerik-van Oortmerssen K. i wsp. Prevalence of attention-deficit hyperactivity disorder in substance use disorder patients: A meta-analysis. Drug and Alcohol Dependence (2012).
van de Glind G. i wsp. International Consensus Statement on Screening, Diagnosis and Treatment of ADHD in Adults with Substance Use Disorders. European Addiction Research (2013).
Faraone SV i wsp. The World Federation of ADHD International Consensus Statement. Neuroscience & Biobehavioral Reviews (2021).
NICE Guideline NG87 – Attention deficit hyperactivity disorder: diagnosis and management.