Osoby z ADHD bardzo często opisują podobne doświadczenie. Wystarczy krytyczna uwaga, brak odpowiedzi na wiadomość, odwołane spotkanie czy neutralny komentarz, aby pojawił się bardzo silny ból emocjonalny, poczucie odrzucenia, wstydu lub przekonanie, że „znowu zawiodłem”. W internecie zjawisko to najczęściej określane jest skrótem RSD (Rejection Sensitive Dysphoria).
Warto jednak zaznaczyć, że RSD nie jest obecnie uznaną jednostką diagnostyczną. Termin ten nie występuje ani w klasyfikacji DSM-5-TR, ani w ICD-11, a współczesne badania naukowe nie traktują go jako odrębnego zaburzenia. Został on spopularyzowany przede wszystkim przez amerykańskiego psychiatrę dr. Williama Dodsona, który od wielu lat opisuje zjawisko bardzo silnych reakcji emocjonalnych na rzeczywiste lub wyobrażone odrzucenie u części osób z ADHD.
Jednocześnie współczesna literatura naukowa pokazuje, że doświadczenia określane przez wielu pacjentów jako RSD są jak najbardziej realne. Badania opisują je jednak innymi pojęciami – przede wszystkim jako dysregulację emocji (emotion dysregulation), nadwrażliwość na odrzucenie (rejection sensitivity) oraz impulsywność emocjonalną, które należą do najlepiej udokumentowanych trudności współwystępujących z ADHD.
Co więcej, coraz więcej badań wskazuje, że właśnie trudności z regulacją emocji mogą odgrywać ważną rolę w rozwoju uzależnień. Dla części osób alkohol, narkotyki czy inne zachowania nałogowe stają się próbą chwilowego zmniejszenia bólu emocjonalnego związanego z poczuciem odrzucenia, krytyką lub przewlekłym stresem.
W tym artykule sprawdzimy, co naprawdę wiadomo o RSD, gdzie kończą się internetowe mity, a zaczynają dowody naukowe oraz jaki związek z tym zjawiskiem mają ADHD, funkcje wykonawcze i uzależnienia.
Czym właściwie jest RSD?
Termin RSD (Rejection Sensitive Dysphoria) został spopularyzowany przez amerykańskiego psychiatrę dr. Williama Dodsona, który od wielu lat zajmuje się leczeniem osób z ADHD. Opisuje on RSD jako bardzo intensywną reakcję emocjonalną pojawiającą się w odpowiedzi na rzeczywiste lub wyobrażone odrzucenie, krytykę, porażkę lub poczucie, że zawiedliśmy oczekiwania innych.
Osoby opisujące takie doświadczenia często mówią, że nawet drobna uwaga potrafi wywołać ogromny ból emocjonalny, który wydaje się nieproporcjonalny do sytuacji. Dla otoczenia reakcja może wydawać się przesadzona, jednak dla osoby z ADHD jest ona całkowicie realna i bardzo trudna do opanowania.
Skąd wzięło się pojęcie RSD?
Pojęcie Rejection Sensitive Dysphoria nie wywodzi się z oficjalnych klasyfikacji medycznych. Zostało zaproponowane przez dr. Williama Dodsona na podstawie wieloletnich obserwacji klinicznych pacjentów z ADHD.
Dodson zauważył, że wielu jego pacjentów doświadcza niezwykle silnych emocji po sytuacjach związanych z krytyką, odrzuceniem lub niepowodzeniem. Co ważne, reakcja ta nie zawsze pojawia się po rzeczywistym odrzuceniu. Czasami wystarczy przekonanie, że ktoś jest rozczarowany lub niezadowolony.
To właśnie dlatego osoby opisujące RSD często mówią, że najbardziej cierpią nie z powodu samych wydarzeń, ale z powodu sposobu, w jaki ich mózg interpretuje te sytuacje.
Czy RSD jest oficjalną diagnozą?
Na obecnym etapie wiedzy naukowej odpowiedź brzmi: nie.
RSD nie znajduje się ani w klasyfikacji DSM-5-TR, ani w ICD-11, dlatego nie jest uznawane za odrębne zaburzenie psychiczne ani oficjalną jednostkę diagnostyczną.
Nie oznacza to jednak, że doświadczenia opisywane przez pacjentów są wymyślone lub nieprawdziwe.
Wręcz przeciwnie. Współczesne badania bardzo dobrze opisują podobne zjawiska, używając innych terminów, takich jak:
dysregulacja emocji (emotion dysregulation),
nadwrażliwość na odrzucenie (rejection sensitivity),
impulsywność emocjonalna (emotional impulsivity).
To właśnie te pojęcia pojawiają się w metaanalizach oraz publikacjach naukowych dotyczących ADHD i stanowią obecnie najlepiej udokumentowane wyjaśnienie doświadczeń, które wiele osób określa mianem RSD.
Masz wrażenie, że każda krytyka boli Cię bardziej, niż powinna?
Jeżeli od lat masz poczucie, że nawet drobna uwaga potrafi wywołać silny ból emocjonalny, długo rozpamiętujesz odrzucenie lub trudno Ci poradzić sobie z krytyką, warto sprawdzić, czy trudności te nie są związane z ADHD. Dla wielu dorosłych właściwa diagnoza pozwala po raz pierwszy zrozumieć, że ich reakcje nie wynikają z „przewrażliwienia”, lecz z odmiennie funkcjonującego układu nerwowego.
W UADHD pomagamy osobom dorosłym z ADHD zrozumieć mechanizmy stojące za ich trudnościami i dobrać leczenie oparte na aktualnej wiedzy naukowej. Odpowiednia diagnoza, psychoedukacja oraz właściwie dobrana terapia mogą poprawić nie tylko koncentrację, ale również regulację emocji, relacje z bliskimi i codzienne funkcjonowanie.
👉 Skontaktuj się z nami i sprawdź, jak możemy Ci pomóc.
Co naprawdę mówią badania naukowe o RSD?
Choć termin Rejection Sensitive Dysphoria nie jest obecnie uznawany za odrębną jednostkę diagnostyczną, nie oznacza to, że naukowcy nie badają zjawisk, które opisuje. Wręcz przeciwnie. W ciągu ostatnich kilkunastu lat opublikowano wiele badań pokazujących, że osoby z ADHD znacznie częściej doświadczają trudności z regulacją emocji, silniej reagują na krytykę oraz mają większą wrażliwość na odrzucenie niż osoby bez ADHD.
Badacze najczęściej używają określeń takich jak emotion dysregulation, rejection sensitivity czy emotional impulsivity. To właśnie te pojęcia pojawiają się w metaanalizach i przeglądach systematycznych dotyczących ADHD.
Dysregulacja emocji jest jednym z najlepiej udokumentowanych problemów współwystępujących z ADHD
Jedną z najważniejszych publikacji na ten temat jest metaanaliza Beheshti i współpracowników z 2020 roku, obejmująca ponad 2500 uczestników. Autorzy wykazali, że osoby dorosłe z ADHD osiągają istotnie wyższe wyniki w zakresie dysregulacji emocji niż osoby bez ADHD.
Co więcej, nasilenie trudności emocjonalnych było wyraźnie związane z nasileniem objawów ADHD. Oznacza to, że problemy z regulacją emocji nie są przypadkowym dodatkiem do ADHD, lecz mogą stanowić jeden z jego najważniejszych elementów.
Podobne wnioski płyną z pracy Shaw i współpracowników opublikowanej w American Journal of Psychiatry. Autorzy zwracają uwagę, że trudności emocjonalne u osób z ADHD obejmują między innymi większą podatność na frustrację, silniejsze reakcje na krytykę oraz trudności z szybkim wyciszeniem emocji po stresującym wydarzeniu.
Nadwrażliwość na odrzucenie nie oznacza, że odrzucenie naprawdę nastąpiło
To bardzo ważna różnica.
Osoba z ADHD może przeżywać ogromny ból emocjonalny nie tylko wtedy, gdy rzeczywiście spotka się z krytyką. Czasami wystarczy neutralna sytuacja, którą mózg zinterpretuje jako sygnał odrzucenia.
Przykładowo:
współpracownik odpowiada krótką wiadomością,
partner wydaje się zamyślony,
znajomy nie oddzwania przez kilka godzin,
ktoś nie odpowiada na wiadomość w mediach społecznościowych.
Większość osób uzna takie sytuacje za niejednoznaczne. Osoba z ADHD może natomiast bardzo szybko dojść do wniosku, że zrobiła coś źle, zawiodła lub została odrzucona.
Nie oznacza to, że jej emocje są „przesadzone” lub „wymyślone”. Oznacza raczej, że układ nerwowy reaguje wyjątkowo silnie na możliwość utraty akceptacji lub relacji.
Dlaczego naukowcy nie używają określenia RSD?
W nauce bardzo ważne jest, aby każde nowe pojęcie zostało potwierdzone w wielu niezależnych badaniach i posiadało jasno określone kryteria diagnostyczne.
W przypadku RSD na razie tak się nie stało. Dlatego autorzy publikacji naukowych zdecydowanie częściej posługują się terminami dysregulacja emocji, nadwrażliwość na odrzucenie czy impulsywność emocjonalna, które zostały znacznie lepiej zbadane.
Nie zmienia to jednak faktu, że doświadczenia opisywane przez osoby z ADHD są realne. Obecny stan wiedzy sugeruje po prostu, że lepiej wyjaśniają je mechanizmy związane z regulacją emocji niż odrębne zaburzenie określane jako RSD.
Zobacz także:
ADHD i dopamina – dlaczego mózg osób z ADHD szuka natychmiastowej nagrody?
ADHD i funkcje wykonawcze – dlaczego mają tak ogromne znaczenie w leczeniu uzależnień?
„Mielonka w głowie” w ADHD – dlaczego mózg nie daje chwili ciszy?
Dlaczego osoby z ADHD mogą silniej przeżywać odrzucenie?
Jednym z najczęstszych pytań zadawanych przez pacjentów jest: „Dlaczego wiem, że ktoś prawdopodobnie nie miał nic złego na myśli, a mimo to czuję się tak, jakbym został odrzucony?”
Odpowiedź nie jest prosta, ponieważ nie odpowiada za to jeden mechanizm. Współczesne badania wskazują, że na takie doświadczenia może wpływać jednoczesne działanie kilku czynników charakterystycznych dla ADHD: dysregulacji emocji, impulsywności, trudności z funkcjami wykonawczymi oraz wieloletnich doświadczeń życiowych.
To właśnie połączenie tych elementów sprawia, że nawet niewielka krytyka może być odbierana znacznie silniej niż u osób bez ADHD.
Mózg reaguje szybciej, niż zdążysz przeanalizować sytuację
Jednym z najlepiej opisanych mechanizmów ADHD jest osłabiona kontrola impulsów oraz mniej efektywna praca kory przedczołowej, która odpowiada między innymi za ocenę sytuacji, przewidywanie konsekwencji oraz hamowanie pierwszej reakcji emocjonalnej.
W praktyce oznacza to, że emocja często pojawia się wcześniej niż spokojna analiza.
Dopiero po pewnym czasie wiele osób z ADHD zaczyna myśleć:
„Może wcale nie miał tego na myśli.”
„Może źle zinterpretowałem tę wiadomość.”
„Może to nie była krytyka.”
Problem polega na tym, że w tym momencie organizm zdążył już zareagować bardzo silnym stresem.
Doświadczenia z przeszłości również mają znaczenie
Badania pokazują, że osoby z ADHD znacznie częściej niż ich rówieśnicy doświadczają w ciągu życia:
krytyki,
niepowodzeń szkolnych,
konfliktów,
odrzucenia przez grupę,
trudności w relacjach.
Nie oznacza to, że każda osoba z ADHD będzie doświadczała nadwrażliwości na odrzucenie. Można jednak przypuszczać, że wielokrotne negatywne doświadczenia mogą zwiększać czujność wobec kolejnych sytuacji społecznych.
Dlatego neutralny komentarz może zostać odebrany jako zapowiedź kolejnej porażki, mimo że rozmówca wcale nie miał takiego zamiaru.
To właśnie dlatego naukowcy podkreślają, że na przeżywanie odrzucenia wpływa nie tylko neurobiologia ADHD, ale również historia wcześniejszych doświadczeń.
To błędne koło może z czasem się nasilać
Silny lęk przed odrzuceniem może prowadzić do zachowań, które paradoksalnie utrudniają budowanie relacji.
Niektóre osoby zaczynają:
unikać nowych znajomości,
rezygnować z podejmowania wyzwań,
nadmiernie analizować każdą rozmowę,
stale szukać potwierdzenia, że wszystko jest w porządku,
wycofywać się po najmniejszym niepowodzeniu.
W efekcie pojawia się jeszcze więcej samotności, niepewności i przekonania, że „ze mną jest coś nie tak”.
To właśnie dlatego specjaliści zajmujący się ADHD podkreślają, że oprócz leczenia objawów zaburzenia ogromne znaczenie ma psychoedukacja i zrozumienie mechanizmów stojących za własnymi reakcjami. Kiedy pacjent zaczyna rozumieć, dlaczego jego mózg reaguje w określony sposób, znacznie łatwiej jest przerwać to błędne koło.
Zobacz także:
Czy RSD zwiększa ryzyko uzależnienia?
Samo RSD nie jest obecnie uznaną jednostką diagnostyczną, dlatego naukowcy nie badają jego wpływu na uzależnienia jako odrębnego zaburzenia. Istnieje jednak coraz więcej dowodów na to, że trudności z regulacją emocji, nadwrażliwość na odrzucenie oraz impulsywność emocjonalna – czyli zjawiska, które wiele osób określa mianem RSD – mogą zwiększać ryzyko sięgania po substancje psychoaktywne i rozwoju uzależnień.
To właśnie ten obszar jest dziś intensywnie badany.
Dlaczego ból emocjonalny może prowadzić do sięgania po substancje?
Każdy człowiek doświadcza odrzucenia, krytyki czy porażek. Różnica polega na tym, że u części osób z ADHD emocje bywają znacznie bardziej intensywne i utrzymują się dłużej.
W takiej sytuacji alkohol, narkotyki czy inne zachowania nałogowe mogą stać się sposobem na chwilowe zmniejszenie napięcia emocjonalnego.
Nie dlatego, że rozwiązują problem.
Dlatego, że na krótki czas zmniejszają cierpienie.
W psychologii mechanizm ten określany jest jako hipoteza samoleczenia (Self-Medication Hypothesis). Zakłada ona, że część osób sięga po substancje nie po to, aby odczuwać przyjemność, ale aby choć na chwilę przestać odczuwać bardzo silny dyskomfort psychiczny.
Dla osoby z ADHD takim dyskomfortem może być właśnie poczucie odrzucenia, wstydu, porażki lub przewlekłego napięcia.
Co pokazują badania?
Jedna z największych metaanaliz opublikowanych w 2024 roku objęła 189 badań i ponad 78 tysięcy uczestników. Autorzy wykazali, że trudności z regulacją emocji są istotnie związane zarówno z uzależnieniami od substancji psychoaktywnych, jak i uzależnieniami behawioralnymi.
Najsilniejsze zależności dotyczyły między innymi:
alkoholu,
nikotyny,
marihuany,
hazardu,
problemowego grania.
Autorzy podkreślają, że osoby mające większe trudności z regulacją emocji częściej wykorzystują substancje lub zachowania nałogowe jako sposób radzenia sobie z napięciem psychicznym.
Nie oznacza to oczywiście, że każda osoba z ADHD lub nadwrażliwością na odrzucenie rozwinie uzależnienie. Badania pokazują jednak, że dysregulacja emocji jest jednym z czynników zwiększających takie ryzyko.
Dlaczego ten temat jest szczególnie ważny u osób z ADHD?
Wiadomo już, że ADHD samo w sobie zwiększa ryzyko rozwoju uzależnień.
Jeżeli do trudności z koncentracją, impulsywności i problemów z funkcjami wykonawczymi dołączają jeszcze bardzo intensywne emocje związane z krytyką lub odrzuceniem, codzienne funkcjonowanie staje się jeszcze trudniejsze.
Dla części osób substancja psychoaktywna zaczyna pełnić rolę sposobu na regulowanie emocji.
Nie rozwiązuje problemu, ale na krótki czas zmniejsza ból.
To właśnie dlatego współczesne podejście do leczenia ADHD coraz częściej podkreśla, że skuteczna terapia powinna obejmować nie tylko poprawę koncentracji, ale również rozwijanie umiejętności regulowania emocji i zdrowych sposobów radzenia sobie ze stresem.
Czy można zmniejszyć nadwrażliwość na odrzucenie?
To jedno z najczęściej zadawanych pytań przez osoby z ADHD. Wiele z nich przez lata słyszało, że są „przewrażliwione”, „zbyt emocjonalne” albo „wszystko biorą do siebie”. Nic więc dziwnego, że zaczynają wierzyć, iż taki sposób reagowania jest nieodłączną częścią ich charakteru.
Badania pokazują jednak, że trudności z regulacją emocji mogą ulegać poprawie. Nie chodzi o to, aby przestać odczuwać emocje czy stać się obojętnym na krytykę. Celem jest nauczenie się rozpoznawania własnych reakcji oraz odzyskanie większego wpływu na sposób, w jaki na nie odpowiadamy.
Pierwszym krokiem jest zrozumienie własnego mózgu
Dla wielu osób już sama diagnoza ADHD przynosi ogromną ulgę.
Pacjenci często mówią, że po raz pierwszy rozumieją, dlaczego przez całe życie tak silnie przeżywali krytykę, konflikty czy niepowodzenia. Zamiast myśleć: „Jestem zbyt słaby” lub „Nie radzę sobie z emocjami”, zaczynają dostrzegać, że ich reakcje mają podłoże neurobiologiczne.
To nie oznacza braku odpowiedzialności za własne zachowanie. Oznacza natomiast możliwość świadomego pracowania nad strategiami, które pomagają lepiej regulować emocje.
Leczenie ADHD może poprawiać regulację emocji
Choć leki stosowane w ADHD nie są przeznaczone do leczenia RSD, wiele badań pokazuje, że skuteczne leczenie ADHD może poprawiać kontrolę impulsów oraz regulację emocji.
Pacjenci często opisują to w bardzo podobny sposób:
łatwiej zatrzymują pierwszą reakcję,
rzadziej wyciągają pochopne wnioski,
szybciej odzyskują równowagę po konflikcie,
mniej czasu poświęcają na rozpamiętywanie krytyki.
Nie oznacza to, że trudne emocje znikają. Zmienia się jednak sposób, w jaki mózg sobie z nimi radzi.
Nie chodzi o to, żeby nigdy nie czuć bólu
To chyba najważniejszy wniosek płynący zarówno z badań, jak i z praktyki klinicznej.
Nie istnieje metoda, która sprawi, że odrzucenie przestanie boleć. Nie taki jest również cel leczenia.
Celem jest to, aby pojedyncza krytyczna uwaga nie decydowała o całym dniu, aby nie prowadziła do wycofania się z relacji, rezygnacji z własnych planów czy sięgania po alkohol lub inne substancje w celu zmniejszenia napięcia.
Im lepiej osoba z ADHD rozumie mechanizmy stojące za swoimi reakcjami, tym większa szansa, że zamiast działać pod wpływem impulsu, będzie potrafiła świadomie wybrać sposób poradzenia sobie z trudną sytuacją.
Zobacz także:
Leczenie ADHD krok po kroku. Jak wygląda droga od diagnozy do skutecznego leczenia?
Ilu pacjentów z uzależnieniem ma ADHD? Badania wskazują, że nawet co piąty
RSD nie jest oficjalną diagnozą, ale doświadczenia osób z ADHD są jak najbardziej realne
Przez ostatnie lata termin RSD (Rejection Sensitive Dysphoria) zyskał ogromną popularność wśród osób z ADHD. Dla wielu z nich stał się nazwą doświadczenia, którego wcześniej nie potrafili opisać – bardzo silnego bólu emocjonalnego pojawiającego się po krytyce, odrzuceniu lub porażce.
Obecnie nie ma jednak wystarczających dowodów naukowych, aby uznać RSD za odrębną jednostkę diagnostyczną. Dlatego nie znajdziemy go ani w klasyfikacji DSM-5-TR, ani w ICD-11.
Nie oznacza to jednak, że osoby opisujące takie doświadczenia „przesadzają” lub że ich cierpienie jest mniej prawdziwe.
Badania potwierdzają istnienie mechanizmów stojących za tymi doświadczeniami
Współczesna literatura naukowa bardzo konsekwentnie pokazuje, że osoby z ADHD znacznie częściej doświadczają:
dysregulacji emocji,
impulsywności emocjonalnej,
silniejszych reakcji na frustrację,
większej wrażliwości na odrzucenie,
trudności z szybkim wyciszeniem emocji.
To właśnie te mechanizmy najprawdopodobniej odpowiadają za doświadczenia, które wiele osób określa mianem RSD.
Zmienia się więc nie to, czy problem istnieje, ale jak nauka go opisuje.
Zrozumienie własnych reakcji może być początkiem zmiany
Dla wielu osób największą ulgę przynosi świadomość, że ich reakcje nie wynikają z „wad charakteru”, nadmiernej wrażliwości czy braku odporności psychicznej.
Jeżeli trudności wynikają z ADHD, można nad nimi pracować.
Odpowiednia diagnoza, leczenie, psychoedukacja oraz rozwijanie umiejętności regulowania emocji pomagają wielu osobom lepiej radzić sobie z krytyką, budować zdrowsze relacje i zmniejszać ryzyko sięgania po nieadaptacyjne sposoby radzenia sobie z napięciem, takie jak alkohol czy inne substancje psychoaktywne.
Najważniejsze jest jednak zrozumienie, że silne emocje nie definiują człowieka. Są one sygnałem, że układ nerwowy potrzebuje wsparcia, a nie kolejnym powodem do obwiniania siebie.
Masz wrażenie, że krytyka lub odrzucenie wywołują u Ciebie wyjątkowo silne emocje?
Jeżeli od lat zmagasz się z intensywnymi reakcjami na krytykę, trudno Ci poradzić sobie z odrzuceniem lub zauważasz, że emocje wpływają na Twoje relacje i codzienne funkcjonowanie, warto sprawdzić, czy ich przyczyną nie jest ADHD. Właściwa diagnoza pozwala lepiej zrozumieć mechanizmy stojące za tymi trudnościami i dobrać leczenie oparte na aktualnej wiedzy naukowej.
W UADHD pomagamy osobom dorosłym z ADHD oraz współwystępującymi uzależnieniami zrozumieć swoje objawy i odzyskać większy wpływ na codzienne życie. Jeżeli podejrzewasz u siebie ADHD lub chcesz dowiedzieć się więcej o możliwościach diagnozy i leczenia, skontaktuj się z nami.
👉 Umów się na konsultację lub skorzystaj z szybkiego kontaktu – chętnie odpowiemy na Twoje pytania.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy RSD jest oficjalną diagnozą?
Nie. Obecnie Rejection Sensitive Dysphoria (RSD) nie jest uznawana za odrębną jednostkę diagnostyczną. Nie występuje ani w klasyfikacji DSM-5-TR, ani ICD-11. Termin ten został spopularyzowany przez psychiatrę dr. Williama Dodsona i opisuje doświadczenia zgłaszane przez wiele osób z ADHD. W badaniach naukowych częściej używa się pojęć takich jak dysregulacja emocji, nadwrażliwość na odrzucenie oraz impulsywność emocjonalna.
Czy każda osoba z ADHD doświadcza RSD?
Nie. ADHD jest bardzo zróżnicowanym zaburzeniem i nie każda osoba będzie przeżywała krytykę lub odrzucenie w tak samo intensywny sposób. Badania pokazują jednak, że trudności z regulacją emocji oraz większa wrażliwość na odrzucenie występują u osób z ADHD znacznie częściej niż w populacji ogólnej.
Czy RSD można wyleczyć?
Ponieważ RSD nie jest oficjalnym rozpoznaniem medycznym, nie istnieje leczenie skierowane wyłącznie na to zjawisko. Można natomiast skutecznie pracować nad mechanizmami, które za nim stoją. U wielu osób odpowiednio dobrane leczenie ADHD, psychoedukacja oraz psychoterapia prowadzą do poprawy regulacji emocji i zmniejszenia wpływu krytyki lub odrzucenia na codzienne funkcjonowanie.
Czy leki na ADHD pomagają zmniejszyć nadwrażliwość na odrzucenie?
Badania wskazują, że skuteczne leczenie ADHD może poprawiać regulację emocji oraz kontrolę impulsywności. Nie oznacza to jednak, że leki są terapią RSD. Ich głównym celem jest leczenie objawów ADHD, a poprawa funkcjonowania emocjonalnego może być jednym z dodatkowych efektów terapii.
Czy silne przeżywanie odrzucenia zwiększa ryzyko uzależnienia?
Badania nie potwierdzają, że samo RSD prowadzi do uzależnienia. Wiadomo natomiast, że dysregulacja emocji, impulsywność oraz trudności w radzeniu sobie z napięciem psychicznym zwiększają ryzyko sięgania po alkohol, narkotyki i inne zachowania nałogowe. To właśnie te mechanizmy są obecnie najlepiej udokumentowane w literaturze naukowej.
Skąd mam wiedzieć, czy moje trudności wynikają z ADHD?
Jeżeli od dzieciństwa lub okresu dorastania występują u Ciebie problemy z koncentracją, impulsywnością, organizacją codziennych obowiązków, a jednocześnie bardzo silnie przeżywasz krytykę, warto skonsultować się ze specjalistą zajmującym się diagnostyką ADHD u dorosłych. Dopiero kompleksowa diagnoza pozwala określić, z czego wynikają Twoje trudności i dobrać odpowiednie leczenie.
Literatura
Beheshti A, Chavanon ML, Christiansen H. Emotion dysregulation in adults with attention-deficit/hyperactivity disorder: A meta-analysis. BMC Psychiatry. 2020;20:120.
DOI: https://doi.org/10.1186/s12888-020-02442-7
Artykuł: https://bmcpsychiatry.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12888-020-02442-7Shaw P, Stringaris A, Nigg JT, Leibenluft E. Emotion dysregulation in attention deficit hyperactivity disorder. American Journal of Psychiatry. 2014;171(3):276–293.
DOI: https://doi.org/10.1176/appi.ajp.2013.13070966
PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24480998/Faraone SV, Rostain AL, Blader JC, Busch B, Childress AC, Connor DF, Newcorn JH. Practitioner Review: Emotional dysregulation in attention-deficit/hyperactivity disorder – implications for clinical recognition and intervention. Journal of Child Psychology and Psychiatry. 2019;60(2):133–150.
DOI: https://doi.org/10.1111/jcpp.12899
PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30468036/Barkley RA. Deficient Emotional Self-Regulation: A Core Component of ADHD. Journal of ADHD and Related Disorders. 2010.
Omówienie autora: https://www.russellbarkley.orgBabinski DE, Kujawa A, Kessel EM, Arfer KB, Klein DN. Sensitivity to peer feedback in young adults with ADHD. Journal of Abnormal Child Psychology. 2019.
DOI: https://doi.org/10.1007/s10802-018-0470-y
PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30306222/Dvorak RD, Sargent EM, Kilwein TM, Stevenson BL, Kuvaas NJ, Williams TJ. Emotion regulation and addictive behaviors: A systematic review and meta-analysis. Clinical Psychology Review. 2024.
ScienceDirect: https://www.sciencedirect.com/journal/clinical-psychology-reviewAmerican Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5-TR). 2022.
https://www.psychiatry.org/psychiatrists/practice/dsmWorld Health Organization. **International Classification of Diseases 11th Revision (ICD-11).
https://icd.who.int/